Bởi lẽ rất đơn giản, Nhà nước đã tốn không ít công sức và tiền bạc cho lĩnh vực này mà lòng dân vẫn không yên, dư luận xã hội vẫn luôn nóng bỏng về sự lãng phí và xuống cấp nghiêm trọng của các khu tái định cư.

Cách đây hơn chục năm, TP.HCM đã quyết định đầu tư khu tái định cư Vĩnh Lộc B (Bình Chánh) với nguồn vốn hơn 1.000 tỷ đồng, có quy mô 30,9ha, xây dựng 45 lốc chung cư cao 5 tầng, tổng cộng 1.939 căn hộ, 529 nền đất, đưa vào sử dụng từ năm 2010. Thế nhưng đến nay, dự án này chỉ bố trí tái định cư được 479/1.939 căn hộ, số còn lại bỏ hoang nhiều năm, hiện TP đang có phương án đem bán đấu giá.

Hay để làm khu đô thị mới Thủ Thiêm, TP đã xây dựng khu tái định cư Bình Khánh (Q.2) có diện tích 38,4ha, thuộc chương trình 12.500 căn hộ phục vụ tái định cư, nhưng có tới 5.000 căn bỏ hoang. Để làm khu tái định cư này, TP vay khoảng 12.000 tỷ đồng từ các tổ chức tín dụng nên tiền lãi phát sinh khoảng 2,9 tỷ đồng mỗi ngày...

Đấy là ví dụ về tiền, còn về chất lượng của nhiều khu tái định cư thì khỏi phải bàn. Mà không chỉ ở một nơi, kể cả tại “thủ phủ” nơi sinh ra chương trình tái định cư như Thủ đô Hà Nội. Nào là nhiều dự án nhà ở tái định cư đang bị xuống cấp trầm trọng, hệ thống cơ sở hạ tầng như điện, nước, thang máy không đồng bộ, thiếu nhiều tiện ích, các thiết bị, hệ thống điện nước bị hư hại nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống của người sử dụng nhà. Rồi nào là vị trí quy hoạch, xây dựng các khu tái định cư đều nằm xa trung tâm, chưa đảm bảo hạ tầng, giao thông còn hạn chế, chưa được kết nối; không có trường học, không có chợ, bệnh viện…

Một chương trình quốc gia có ý nghĩa tốt đẹp như thế, cần thiết như thế mà để “bệnh hoạn” như thế, ai nỡ yên lòng?

Có ý kiến cho rằng, cần phải tái cấu trúc lại tư duy về nhà tái định cư. Theo luật định, mọi người dân có quyền tự do quyết định khi phải tái định cư để giải phóng mặt bằng cho các chương trình quốc gia.

Vậy nên chăng, các nguồn lực mà Nhà nước vốn đã dành cho chương trình này trở thành quỹ hỗ trợ để cho người dân tự lựa chọn. Nguồn lực này coi như là một sự ưu đãi để khi người dân chọn lựa nơi ở của mình trong một khu nhà ở thương mại bất kỳ.

Tựa như 12.000 tỷ đồng dành cho khu tái định cư để làm khu đô thị mới Thủ Thiêm kia thì có mà “nhòe”!