“Lần đầu tiên chúng ta có một chiến lược phát triển về nhà ở dài hạn với các tiêu chí rõ ràng, khẳng định nhà ở là điều kiện để phát triển con người một cách toàn diện, thực hiện mục tiêu vì con người, là bước hiện thực hóa quan điểm của Đảng về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN”, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đã khẳng định như vậy tại Hội nghị DN ngành Xây dựng vừa được tổ chức tại Hà Nội.

Đẩy mạnh việc phát triển nhà ở xã hội

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng cũng nhấn mạnh, phát triển nhà ở cũng là điều kiện để phát triển nguồn nhân lực trong sự nghiệp HĐH, CNH. Trong Chiến lược phát triển nhà ở khẳng định phát triển nhà ở là trách nhiệm của Nhà nước, của xã hội và của người dân…”. Theo Bộ trưởng, điểm mới trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia, đó là định hướng phát triển phân rõ 2 loại nhà ở, một mặt là tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách để khuyến khích phát triển nhà ở thương mại theo cơ chế thị trường, theo nhu cầu thị trường, phụ thuộc vào mối quan hệ cung - cầu của nền kinh tế thị trường. Mặt khác, Nhà nước cần có cơ chế, chính sách và chủ động trực tiếp đầu tư phát triển nhà ở xã hội (nhà ở phi hàng hóa) để giải quyết nhu cầu chính đáng của các nhóm đối tượng xã hội gặp khó khăn về nhà ở nhưng không có khả năng thanh toán theo cơ chế thị trường, bao gồm 8 nhóm đối tượng đã được xác định cụ thể trong Chiến lược, đó là: người có công với Cách mạng; các hộ nghèo khu vực nông thôn; người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị; cán bộ, công chức, viên chức, nhân sĩ, trí thức, văn nghệ sĩ; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp thuộc lực lượng vũ trang; công nhân lao động tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và cơ sở sản xuất, dịch vụ ngoài khu công nghiệp; sinh viên, học sinh các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và nhóm đối tượng chính sách xã hội đặc biệt khó khăn (người già cô đơn, người tàn tật, người nhiễm chất độc da cam…).

Đặc biệt, cùng với việc cụ thể hóa các đối tượng được ở nhà xã hội, Chiến lược đã pháp lệnh hóa vấn đề phát triển nhà ở xã hội, đưa vào kế hoạch, chỉ tiêu từ Trung ương đến địa phương để quyết liệt thực hiện. “Nếu chỉ đưa chỉ tiêu nhà ở không thì chưa nói lên điều gì, mà cần phải đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội để nói đến sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với người dân, đặc biệt những người có hoàn cảnh khó khăn. Phải pháp lệnh hóa chỉ tiêu này để đưa vào kế hoạch hàng năm của Trung ương, các địa phương, coi đó là chỉ tiêu pháp lệnh phải thực hiện, là một nhiệm vụ chính trị chứ không làm theo kiểu tự nguyện”, Bộ trưởng nói.

Đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội thành pháp lệnh

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng khẳng định, Bộ Xây dựng là cơ quan của chính phủ chủ trì xây dựng chính sách nhà ở, nhưng chính sách có vào cuộc sống hay không phải có các giải pháp tổ chức thực hiện cụ thể. Việc đưa chỉ tiêu thành pháp lệnh chính là giải pháp quan trọng. Tuy nhiên nếu chỉ riêng Bộ Xây dựng tham gia là chưa đầy đủ nếu không có sự hưởng ứng tích cực của các địa phương, quan trọng nhất là kế hoạch thực hiện từ các địa phương, từ cơ sở .

Cùng với việc hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến nhà ở, công tác quy hoạch cũng là giải pháp quan trọng để thực hiện các mục tiêu về nhà ở, đặc biệt là phát triển nhà ở xã hội. Trong dự thảo Nghị định về quản lý phát triển đô thị (thay thế Nghị định số 02/2006/NĐ-CP), Bộ Xây dựng đã có đề xuất trong đồ án quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết phải làm rõ khu vực và quỹ đất dành nhà ở xây dựng xã hội, quỹ đất này không được sử dụng vào các mục đích khác. “Thời gian tới Bộ Xây dựng sẽ thực hiện tốt vai trò hoạch định chính sách của mình. Chính sách là công cụ quan trọng để định hướng, tạo điều kiện cho mọi nguồn lực, thành phần tham gia phát triển nhà ở, trong đó giành ưu tiên cho phát triển nhà ở xã hội, nhà ở dành cho người có thu nhập thấp. Đây chính là kênh hỗ trợ theo đúng quy định của pháp luật, đúng đường lối chính sách”, Bộ trưởng khẳng định.

Huy động mọi nguồn lực đầu tư

Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến 2020 đặt mục tiêu mỗi năm phát triển thêm khoảng 100 triệu m2 nhà ở, nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng về chỗ ở và điều kiện sống của các tầng lớp dân cư. Trong số này phải dành tối thiểu khoảng 20% diện tích sàn tại các dự án phát triển nhà ở đô thị phụ vụ đối tượng chính sách xã hội, người có thu nhập thấp, người nghèo đô thị. Đến năm 2015, tại khu vực đô thị phấn đấu xây dựng mới tối thiểu khoảng 10 triệu m2 nhà ở xã hội và giai đoạn 2016 - 2020 phấn đấu xây dựng tối thiểu 12,5 triệu m2 để giải quyết chỗ ở cho người thu nhập thấp...

Quá trình xây dựng phát triển nhà ở xã hội cần huy động mọi nguồn lực đầu tư, Nhà nước bỏ vốn đầu tư từ ngân sách trực tiếp hoặc bỏ vốn bằng hình thức BT, đổi đất lấy công trình... để tạo lập quỹ nhà để bán, cho thuê hoặc cho thuê mua đối các đối tượng có nhu cầu. Ngoài ra, nhà ở xã hội còn được hỗ trợ bằng khoa học công nghệ, các cơ quan nghiên cứu đưa ra những đồ án, thiết kế rẻ nhất nhưng đáp ứng điều kiện về độ bền, chất lượng...

Với trách nhiệm là cơ quan nghiên cứu chính sách để tham mưu cho Chính phủ, Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài chính để đôn đốc, hướng dẫn các địa phương thành lập Quỹ phát triển nhà ở theo quy định của pháp luật về nhà ở. Đồng thời dự kiến quý II/2012 sẽ trình Chính phủ phương án thành lập Quỹ tiết kiệm nhà ở để huy động các nguồn vốn khác nhau trong xã hội tập trung cho mục tiêu phát triển nhà ở.